dossiers
In Coevorden is de SamenLoop voor Hoop gehouden op 29 en 30 september 20...
De herinrichtingsplannen van het stationsgebied en de singels. De planne...
De Haandrik in Holtheme is zondag 4 maart het toneel voor een schietpart...
De verdubbeling van de N34 tussen Emmen en Coevorden is al jarenlang een...
Kiek nou 's!

Wat de Bentheimer Poort voor Coevorden betekende

Door Herman Woltersom op dinsdag 4 december 2018 19:00
  • ignore touch

    Kiek nou 's - Bentheimer Poort in Coevorden. © Herman Woltersom

mail pinterest

De vesting Coevorden kende in de zestiende eeuw drie poorten. Aansluitend aan de Keizersgracht was de De Sallandsche of Zwolsche Poort. De Weeshuisstraat liep tot aan de Drentsche Poort en dan was er nog op plek - waar de latere Bentheimer Poort stond - de Twentsche Poort. Na 1605 kwam de Sallandsche Poort te vervallen.

Dit was meer een strategische zet, want de meeste aanvallen kwamen in het verleden uit die richting. Het verkeer moest daardoor met een omweg door de noordelijke poort. De poorten waren van hout, het was goedkoop en ‘steenen poorten geven by belegering dickmaels meer schade doort springen van de steen, als voordeel doen’.

Provincies

Den Haag besloot in 1621 dat er toch in Coevorden stenen stadspoorten moesten worden gebouwd, dat werden uiteindelijk de Bentheimer- en de Friese Poort. Het had echter nog al wat voeten in de aarde, want wie gaat het betalen. Sinds de inname van Coevorden in 1592 waren de noordelijke provinciën het er namelijk niet over eens bij welke provincie de heerlijkheid Coevorden zou worden ingedeeld. De Staten van Friesland boden aan om op hun kosten de vesting te herstellen maar dan zou de bewaring van de vesting aan Friesland moeten worden toevertrouwd. Overijssel beweerde dat de vesting al eeuwen tot die provincie had behoord.

Portemonnee

Drenthe beschouwde Coevorden als een deel van hun landschap. En dan had je nog Stad en Lande van Groningen, zij mengden zich in de zaak omdat Coevorden een van haar belangrijkste toegangswegen beveiligde.

Het Nieuwsblad van het Noorden omschreef in 1906 Coevorden als volgt: ‘Koevorden was uit strategisch oogpunt de poort van Drenthe, de sleutel van Groningen, de deur van Friesland, een pas voor Overijssel’. Uiteindelijk was het Friesland die in 1621 de portemonnee trok en de stenen poorten betaalde en zo werd de Drentsche Poort in het vervolg de Friese Poort genoemd en bij de bouw werd de andere poort al gauw de Bentheimer Poort genoemd. De hoofdstraten hadden nog geen namen maar namen al gauw die van de poorten over. En zo ontstonden de Bentheimer- en Friesestraat.

Slopen

In 1854 werd het garnizoen opgeheven wat inhield dat de vesting zou worden ontmanteld en daardoor ook de poorten zouden worden gesloopt. Het duurde nog tot 1870 voordat ermee werd begonnen, in het Algemeen Handelsblad van 7 mei 1870 stond de volgende advertentie ‘Vanwege het ministerie van financiën, is heden hier uitbesteed het afbreken der beide poorten, het slechten der courtines, en twee ravelijnen; laagste inschrijver de heer van Wieling, te Kessel voor 7400, de hoogste bedroeg 14700 gulden’.

Ongeval

Bij de sloop van de Bentheimer Poort kwam een persoon om het leven: ‘Bij het afbreken van de verwulfde Bentheimerpoort te Coevorden, is een vreesselijk ongeluk gebeurd. De eene helft van het gewelf dat men midden had doorgekloofd, stortte terwijl eenige werklieden zich daaronder bevonden, plotseling naar beneden. Een hunner werd tusschen de massa letterlijk verpletterd; met moeite haalde men zijn lijk tevoorschijn. Hij was nog een jong man, en laat een diep bedroefde weduwe en een kind na’.

November 1870 was het karwei geklaard. ‘Publieke verkooping van afbraak van de Bentheimer Poort te Coevorden, op Woensdag 23 November e.k., ’s morgens om 10 uur, bestaande uit 50 duizend beste metselsteenen, kruideelen, balken enz. geschikt voor allerlei timmerwerk’.

Bron: De Stadspoorten, ir. Herman Brand

In ‘Kiek Nou ‘s’ duikt Herman Woltersom in het heden én verleden van markante gebouwen in de gemeente Coevorden. Elke aflevering gaat gepaard met een foto die toen én nu combineert. Reacties: hwoltersom@hetnet.nl