tip de redactie
Tip de redactie
Heeft u een goede tip voor de redactie, of heeft u een nieuwswaardige of gewoon mooie foto gemaakt? Laat het ons dan weten. Let op! Dit is bedoeld voor tips. Persberichten kunt u sturen naar bureauredactie@boom.nl
Tip de redactie
Upload een foto
Frisgroen

Sociaal

Door Ingeborg Swart op vrijdag 28 december 2018 16:45
  • ignore touch

    Mieren zijn heel sociaal. © Pixabay

mail pinterest

De dagen tussen kerst en oud en nieuw zijn altijd zo’n gekke periode. Tussen alle drukte door kun je even rustig thuis bijkomen, of je kunt van de tijd gebruik maken door nog meer sociale activiteiten te ondernemen. Etentjes, filmavonden, late kerstfeestjes, ook in mijn vriendengroepen komen genoeg voorstellen voorbij. Welke neem je dan aan, en welke laat je schieten?

Ik had het laatst nog met iemand over wat nou een goed, of ideaal, sociaal leven is. Hoeveel knusse avondjes op de bank zijn te verantwoorden tegenover hoeveel afspraken met anderen? Laat het duidelijk zijn dat daar geen algemeen, voor iedereen geldend, antwoord op is. 

Wat je wel met zekerheid kunt stellen, is dat wij als mensen redelijk gemiddeld zijn qua sociale drang wanneer je ons vergelijkt met andere dieren. We zijn geen echte eenlingen die alleen soortgenoten opzoeken voor korte interacties in het paarseizoen, maar we zijn ook geen echt sociale dieren. Natuurlijk zijn we wel sociaal, maar we behoren niet tot de groep dieren die als ‘echt sociaal’ of eusociaal worden beschouwd. Bij die soorten draait alles namelijk om het gezamenlijke belang, zoals bij mieren en termieten. Elk individu heeft een eigen rol, houdt zich daar aan en blijft in principe zijn hele leven hetzelfde doen, allemaal om de gemeenschap als een geheel tot dienst te zijn. Eusociale soorten zorgen gezamenlijk voor de jongen, hebben meerdere generaties volwassenen in een kolonie en hebben een strikte scheiding tussen zij die wel voortplanten en zij die dat niet doen.

Het criterium dat meestal wordt aangehouden om te bepalen of een soort eusociaal is of niet, is of een ‘beroepsklasse’ een functie verliest waardoor de individuen een andere taak niet zouden kunnen uitvoeren, bijvoorbeeld dat werksters onvruchtbaar worden. De werksters kunnen vervolgens nog weer in verschillende beroepen uitgesplitst worden, afhankelijk van hoe complex de sociale structuur van die soort is.

Ik noemde al mieren en termieten, waarschijnlijk de twee meest bekende echt sociale dieren. Maar er zijn er nog meer, ik was zelf vooral verbaasd toen ik uitvond dat er ook eusociale zoogdieren bestaan. Daar komen jongen levend ter wereld, en zou je dus een sterkere band tussen moeder en kind(eren) verwachten, anders dan bij insecten die eieren leggen. Toch bestaat het, bij twee soorten molratten: de naakte molrat en de damaraland molrat (officieel heeft hij geen Nederlandse naam, ik heb hier de Engelse even vertaald), die overigens niet meer verwant aan elkaar zijn dan aan andere knaagdieren. Beide soorten leven ondergronds in groepen, met meestal een enkel paartje dat kan voortplanten. Bij de damaraland besteden alle onvruchtbare dieren hun tijd aan overige taken zoals voedsel verzamelen en gangen graven en onderhouden.

Bij de naakte molrat is de sociale structuur nog iets verder uitgewerkt, daar is een groep verzamelaars en tunnelmakers, en een groep beveiligers. Ik ben toch maar blij dat wij als niet echt sociale dieren leven en gewoon onze eigen weg kunnen kiezen. En het geeft ook meteen een mooi excuus om toch af en toe een avondje lekker thuis te blijven. Wat je ook doet de komende dagen, geniet er van!

Over naakte molratten gesproken, welke uitspraken zijn juist en welke niet?

1. Hoe oud kan een vruchtbare koningin worden?

a. Twee jaar

b. Tien jaar

c. Vijftien jaar

2. Wat is er opvallend aan de warmtehuishouding van naakte molratten?

a. Ze zweten extreem veel om de hitte van de woestijn aan te kunnen

b. Ze kunnen korte tijd bevroren zijn en blijven leven

c. Hun lichaamstemperatuur wordt bepaald door de temperatuur van de omgeving

3. Welke bijzondere medische eigenschap hebben naakte molratten?

a. Ze zijn zeer resistent tegen kanker

b. Ze hebben een gevoelige huid

c. Ze hebben veel last van oogafwijkingen

4. Welke pijnprikkel voelen naakte molratten niet?

a. Kneuzingen

b. Zure, bijtende stoffen

c. Open wonden

 

 

 

Oplossingen:

1c; 2c; 3a; 4b