tip de redactie
Tip de redactie
Heeft u een goede tip voor de redactie, of heeft u een nieuwswaardige of gewoon mooie foto gemaakt? Laat het ons dan weten. Let op! Dit is bedoeld voor tips. Persberichten kunt u sturen naar bureauredactie@boom.nl
Tip de redactie
Upload een foto
Frisgroen

Oeps, foutje

Door Ingeborg Swart op vrijdag 8 februari 2019 17:15
  • ignore touch

    © Pixabay

mail pinterest

Er zijn van die processen in de natuur waarvan je simpelweg aanneemt dat het altijd goed gaat. Net zoals de zon elke ochtend opkomt, ga je er van uit dat in de herfst de blaadjes van de bomen vallen en gras in het voorjaar weer gaat groeien.

Dat zijn die simpele basisprocessen waar alles omheen draait. Ik had altijd het idee dat het mechanisme achter fotosynthese ook zoiets was. Blijk ik me daar toch in vergist te hebben!

Samengevat verloopt fotosynthese als volgt: zonlicht valt op een plant, bepaalde celonderdelen in de bladeren vangen de energie uit het licht op, die energie wordt gebruikt om chemische processen mogelijk te maken en de plant zet koolstofdioxide om in zuurstof en suikers. De plant krijgt zo zijn voeding en wij kunnen ademen, iedereen blij. Maar eigenlijk is het helemaal niet zo’n ideaal proces. In een flink aantal van de gevallen proberen planten namelijk om dat proces toe te passen op zuurstof. Het eiwit dat normaal de koolstofdioxide uit de opgenomen lucht pakt, neemt dan een zuurstofmolecuul en draagt die naar de plek waar de reactie plaatsvindt. Er gebeurt dan nog steeds wel een chemische reactie, maar in plaats van het gewenste effect met zuurstof en suikers, ontstaat een giftige stof. Die stof houdt op zijn beurt weer een aantal andere eiwitten tegen die bij de fotosynthese betrokken zijn. Je kunt je voorstellen dat als er te vaak zulke foutjes voorkomen, de plant helemaal niet meer aan energieproductie toe komt.

Gelukkig kunnen planten met een beetje van zulke fouten nog steeds prima groeien. De gemiddelde foutmarge van het eiwit zit net iets boven de twintig procent. Behoorlijk wat, maar niet zoveel dat het echt schadelijk is. Dat wordt een ander geval bij hoge temperaturen of een lage concentratie van koolstofdioxide in de lucht. Dan kan er in wel ruim veertig procent van de gevallen een fout optreden. Tja, dan wordt het wel lastiger voor de plant. Bedenk maar eens dat in een normale situatie ongeveer dertig procent van de energie die de plant opwekt via fotosynthese, meteen weer gebruikt wordt voor het verwerken van de giftige stof die bij fouten ontstaat. Gebeuren er twee keer zoveel fouten, dan blijft er weinig energie meer over.

Het is maar goed dat planten zich meestal snel kunnen aanpassen en er constant nieuwe soorten ontstaan die beter aan veranderde omstandigheden zijn aangepast. En natuurlijk heeft elk klimaat zijn eigen planten die er goed gedijen. Die planten zijn voor die regio aangepast aan de omstandigheden om allerlei problemen te voorkomen, waaronder deze verhoogde gifproductie. Zo blijft de gemiddelde foutmarge ongeveer gelijk, en blijven planten als grotere groep voortbestaan. Dus ja, in het grotere plaatje gaat fotosynthese helemaal goed, maar kijk je naar de details, dan zijn er toch af en toe wat foutjes. Zelfs in een basisproces als dat.