Huis en tuin

Rode bosmier nader bekijken

Geplaatst op vrijdag 21 augustus 2015 15:13
  • © Pixabay.com

pinterestmail

Paul Mentink is bioloog en werkt als softwareontwikkelaar en is hij fotograaf. In zijn vrije tijd zit hij regelmatig op zijn racefiets en is hij gids in het Nationaal Park Dwingelderveld. Hij licht de rode bosmier toe.

'In de jaren negentig woonde ik een aantal jaren in Engeland. Op zich niet bijzonder en net als veel Engelsen las ik dagelijks de krant. In mijn geval de Guardian, vergelijkbaar met de Volkskrant of NRC. Daarin stond toentertijd de rubriek “Notes & Queries”, waarin lezers zowel vragen als antwoorden konden insturen. Een van de vragen was of er ooit waarnemingen zijn geweest dat primaten, anders dan de mens, hun doden begraven. Ik heb daar toen op gereageerd dat de rode bosmier, hoewel geen primaat, hun eigen doden uit het mierennest verwijderen en naar een aparte plek brengen, door entomologen omschreven als een begraafplaats. De redactie van de Guardian plaatste vervolgens mijn antwoord in een van de volgende edities.

 

De reden dat ik wist van dit gedrag van de rode bosmier was, dat ik in mijn studententijd met een groep medestudenten een week lang onderzoek gedaan heb naar dit insect. Naast het daadwerkelijke onderzoek, moesten we natuurlijk de nodige wetenschappelijke literatuur verzamelen voor ons verslag.

 

In de beschikbare literatuur kwam ik tegen dat als een rode bosmier in het mierennest komt te overlijden, zijn soortgenoten het lijkje uit het nest verwijderen en het op een aparte plek, op enkele meters van de kolonie, achterlaten. Deze plek hebben we vervolgens daadwerkelijk gevonden, het was niet meer dan een stapeltje uitgedroogde mierenlijkjes.

 

Er is overigens iets bijzonders met de naamgeving van de rode bosmier. Formeel bestaat dit soort namelijk niet. Wat mensen omschrijven als de rode bosmier betreft het in feite de behaarde bosmier, met de wetenschappelijke naam Formica rufa, of de kale bosmier, Formica polyctena. Maar wees niet bevreesd, deze twee soorten zijn alleen met een vergrootglas uit elkaar te houden en tevens kunnen beide soorten onderling paren. Voor het gemak houd ik dan ook maar de algemene naam aan.

 

Mierenhopen

Waar de rode bosmier heeft meest bekend om is, zijn de grote mierenhopen. Deze bevinden zich vooral op zandgronden, aan de rand van dennen- of loofbossen. Ze zijn opgebouwd uit allerlei organisch materiaal, vooral naalden en takjes.

 

Wat misschien minder bekend is, is dat de gehele kolonie deels ondergronds zit. In één enkele mierenhoop bevinden zich met gemak honderdduizend werksters. Dat kan in extreme gevallen zelfs oplopen tot meer dan een miljoen. Om zulke hoeveelheden mieren te bevatten, is er een goed ventilatiesysteem aanwezig. Zo sluiten de werksters sommige openingen af als het regent, terwijl ze bij extreme warmte de openingen juist groter maken.

 

Er zijn veel wetenswaardigheden te melden over de rode bosmier. Hij gebruikt bijvoorbeeld bladluizen als 'melkvee', vanwege de honingdauw die ze afscheiden. Bosbouwers zien graag mierenhopen in hun bossen, de mieren verorberen namelijk veel schadelijke insecten.

 

De Vlaamse gaai gaat soms met uitgespreide vleugels op een mierenhoop liggen om parasieten kwijt te raken. Daarnaast zijn er vele diersoorten die als legale of illegale onderhuurders in een mierenkolonie verblijven. Voor al die feiten is deze pagina helaas te klein. Maar kijk de volgende keer eens met andere ogen naar een mierenhoop. Ga er alleen niet in zitten.

 

 

whatsappTip de redactie via WhatsApp! Voeg 'coevordenhuisaanhuis.nl' toe als contact in uw telefoon, 06-5751 5176, en stuur ons uw tips, foto’s en video’s.